Yng Nghonwy a Sir Ddinbych, bu’r prosiect Cyd-gynhyrchu Naratifau Cymunedol yn gweithio gyda chymunedau ym Mhensarn a Pharc Bruton i ystyried sut mae pobl yn profi lle yng nghanol pwysau cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol. Drwy ymgysylltu anffurfiol, wedi’i seilio ar y celfyddydau, wedi’i wreiddio mewn lleoliadau bob dydd, gwahoddwyd trigolion i rannu eu straeon, eu pryderon a’u gobeithion yn eu geiriau eu hunain ac ar eu cyflymder eu hunain.
Ar draws y ddau leoliad, daeth gweithgaredd creadigol yn ffordd o ddechrau sgwrs, nid yn unig am galedi, ond hefyd am berthyn, balchder a gwerth mannau sy’n dod â phobl at ei gilydd.
Creadigrwydd mewn mannau cymunedol dibynadwy
Ym Mhensarn, cynhaliwyd sesiynau ym Manc Bwyd Ardal Abergele o fewn canolfan gymunedol The Hive, lle sydd eisoes wedi’i wreiddio’n ddwfn ym mywyd lleol. Gan ddefnyddio gwneud cardiau post, lluniadu ac ysgrifennu, gwahoddwyd y cyfranogwyr i fyfyrio ar yr hyn y mae Pensarn yn ei olygu iddyn nhw, gyda chefnogaeth sgwrs hamddenol a chyfweliadau fideo dewisol.
Roedd natur anffurfiol, galw heibio’r sesiynau yn caniatáu i ystod eang o leisiau gael eu clywed, gan gynnwys pobl sy’n profi ansicrwydd bwyd, anawsterau tai a heriau iechyd meddwl. Siaradodd llawer o gyfranogwyr yn gynnes am gyfeillgarwch yr ardal a’i thirnodau cyfarwydd, gan bwysleisio pa mor hanfodol yw The Hive fel ffynhonnell cysylltiad, urddas a chefnogaeth.
Pwysau bob dydd ac anghenion sy’n cael eu hanwybyddu
Ochr yn ochr â mynegiadau o falchder a pherthyn, siaradodd cyfranogwyr ym Mhensarn yn agored am amddifadedd, anawsterau iechyd meddwl a diffyg buddsoddiad mewn seilwaith lleol. Daeth trafnidiaeth i’r amlwg fel rhwystr sylweddol, gyda thrigolion yn teimlo eu bod yn cael eu hanwybyddu o ran gwasanaethau a chysylltedd. I rai, roedd gan unigedd a chefnogaeth gyfyngedig ganlyniadau difrifol, gan atgyfnerthu pwysigrwydd darpariaeth hygyrch, dan arweiniad y gymuned.
Ym Mharc Bruton, Sir Ddinbych, cymerodd ymgysylltu ffurf fwy arsylwadol. Drwy ymweliadau dro ar ôl tro yn cynnwys braslunio, ffotograffiaeth a gweithgareddau creadigol dros dro, dogfennodd y prosiect rythmau bywyd ar stad tai cymdeithasol a’i mannau gwyrdd cyfagos. Datgelodd sgyrsiau bryder ynghylch esgeulustod amgylcheddol, gan gynnwys biniau’n gorlifo, sbwriel a difrod i warchodfa natur leol nad oedd wedi’i hatgyweirio.
Colli lle a’r awydd am gysylltiad
Siaradodd trigolion ym Mharc Bruton hefyd am golli mannau cyffredin, gan gynnwys cau cyn-ganolfan gymunedol, a oedd wedi gadael bylchau mewn cyfathrebu a chydlyniant. Mynegodd rhai amheuaeth at fentrau sy’n gysylltiedig â’r cyngor, wedi’u llunio gan brofiadau’r gorffennol a theimlad o gael eu hanwybyddu. Gweithgareddau sy’n addas i deuluoedd a ddenodd yr ymgysylltiad mwyaf cyson, gan dynnu sylw at awydd cryf am gyfleoedd diogel a chroesawgar i ddod at ei gilydd.
Ar draws y ddwy gymuned, mynegodd pobl awydd am ofal, gwelededd a buddsoddiad gwirioneddol — nid yn unig mewn seilwaith, ond mewn perthnasoedd. Galluogodd y dull creadigol ddeialog onest, gan ddatgelu sut mae ansawdd amgylcheddol, ymddiriedaeth a mynediad at fannau a rennir wedi’u cysylltu’n ddwfn â llesiant a balchder cymunedol.
