Gobaith, Hunaniaeth a Mynegiant: Naratifau Cymunedol o Sir y Fflint a Wrecsam
Yn Sir y Fflint a Wrecsam, bu’r prosiect Cyd-gynhyrchu Naratifau Cymunedol yn gweithio gyda grwpiau y mae eu lleisiau’n aml yn cael eu tangynrychioli mewn ymgysylltiad traddodiadol: pobl ifanc agored i niwed a chymunedau mudol. Drwy ymarfer creadigol, sy’n ymwybodol o drawma, cefnogwyd cyfranogwyr i fynegi profiad bywyd, pryder a gobaith mewn ffyrdd a oedd yn teimlo’n ddiogel ac yn ystyrlon iddynt.
Yn hytrach na cheisio naratifau taclus, gwnaeth y prosiect le i gymhlethdod, emosiwn a gwrthddweud, gan gydnabod bod cysylltiad â lle yn cael ei llunio gan lawer mwy na daearyddiaeth yn unig.
Creadigrwydd fel lle diogel ar gyfer mynegiant
Yn yr Wyddgrug, cynhaliwyd sesiynau gyda grŵp drama sefydledig yn Theatr Clwyd ar gyfer pobl ifanc nad oeddent yn mynychu’r ysgol. Roedd llawer o gyfranogwyr yn byw gyda heriau sylweddol, gan gynnwys trawma, ynysu cymdeithasol ac ymddieithrio o addysg ffurfiol. Gan weithio o fewn trefn ddibynadwy, defnyddiodd y sesiynau adrodd straeon, darlunio, perfformiadau dyfeisiedig a gwneud ffilmiau byr i archwilio materion oedd yn bwysig i’r grŵp.
Tueddodd y cyfranogwyr at gomedi dywyll, dychan a naratifau swreal, gan fynd i’r afael â themâu fel trais, cyffuriau, pŵer ac anghyfiawnder. Er bod eu gwaith yn canolbwyntio llai ar yr ardal leol, roedd yn cynnig cipolwg pwerus ar brofiad byw, wedi’i lunio gan gyfryngau cymdeithasol, diwylliant poblogaidd a phryderon byd-eang. Darparodd creadigrwydd ffordd o gyfathrebu’n anuniongyrchol, gan ganiatáu i gyfranogwyr gadw rheolaeth dros sut roedd eu straeon yn cael eu hadrodd.
Perthyn, rhwystrau a gobaith yn Wrecsam
Yn Wrecsam, bu’r prosiect yn gweithio gyda’r grŵp Bom Dia, cymuned fudol o Bortiwgal a oedd wedi’i lleoli yn Nhŷ Pawb. Gyda chymorth cyfieithu, creodd y cyfranogwyr “Jariau Gobaith” gan ddefnyddio cyfryngau cymysg i gynrychioli eu dyheadau drostynt eu hunain, eu teuluoedd a’u cymuned ehangach.
Wrth i gyfranogwyr greu a rhannu eu gwaith, daeth sgyrsiau i’r amlwg am heriau byw yn Wrecsam, gan gynnwys rhwystrau iaith, mynediad at wasanaethau, trafnidiaeth annibynadwy, hiliaeth ac argyfwng costau byw. Siaradodd cyfranogwyr gyda phryder penodol am blant, addysg a thlodi, ochr yn ochr â materion amgylcheddol fel sbwriel, yr oeddent yn eu cysylltu â diffyg balchder dinesig.
Creadigrwydd, urddas a gwelededd
Er gwaethaf yr heriau hyn, roedd y canlyniadau creadigol yn llawn gobaith. Roedd geiriau fel cariad, cydraddoldeb, heddwch, iechyd a chyfle yn amlwg iawn, gan adlewyrchu awydd am gynhwysiant a pherthyn. Ar draws Sir y Fflint a Wrecsam, dangosodd y prosiect sut y gall ymarfer creadigol ddarparu urddas, gwelededd a llais – yn enwedig i’r rhai sy’n llywio systemau sy’n aml yn teimlo’n anhygyrch neu’n anghroesawgar.